
Poolwervel stort voortijdig in: weermannen hopen op een kille draai aan de zaak
De polaire vortex is op een ongekend vroeg tijdstip uit elkaar gevallen. Of we nu sneeuw krijgen of gewoon regen, niemand weet het.
Eind vorige week is er iets bijzonders gebeurd boven de Noordpool: de poolwervel is ingestort. Deze onzichtbare luchtkolom van een paar duizend kilometer breed valt normaal gesproken ook wel eens uit elkaar, maar dat dit nu al gebeurt is nog nooit eerder gemeten.
Voor mensen in de Verenigde Staten en Noord-Europa kan dit gevolgen hebben voor het weer. Michiel Baatsen, die klimaatonderzoek doet bij de Universiteit Utrecht, wijst erop dat we in 2018 eind februari nog konden schaatsen door zo'n instorting. Ook toen er begin december van de vorige winter een wervel verdween, zorgde dat voor kou en sneeuw begin januari.
De chaoslaag
Het is alleen niet zo simpel als: wervel kapot, dus we gaan bevriezen. We leven in de onderste 10 kilometer van de atmosfeer, een laag die volgens meteoroloog Yorick de Wijs van het KNMI compleet chaotisch is. De vortex bevindt zich hogerop, in de stratosfeer. Hoewel dat spectaculaire dingen oplevert, hoeft dat niet direct door te sijpelen naar ons niveau.
Het is eigenlijk een soort kosmische gokkast. Als het hogedrukgebied toevallig ten zuidoosten van ons komt te liggen, waait de wind uit het zuiden en hebben we helemaal niks aan die instorting. Voor echte kou moet dat hogedrukgebied juist lang boven Noord-Europa blijven hangen.
Terwijl wij hier beneden wanhopig naar elke strohalm grijpen in de hoop op een sneeuwpop, zijn de wetenschappers vooral in extase omdat ze geen flauw idee hebben waarom dit gebeurt. Ze kunnen het niet linken aan El Niño of klimaatverandering. Het is gewoon een chaotisch patroon zonder duidelijke trigger, wat voor een meteoroloog natuurlijk het toppunt van entertainment is.
Ondertussen is de draaikolk boven de Noordpool alweer in herstel. De kans bestaat dat hij later deze winter nog een keer uit elkaar valt, maar of we daar in Nederland iets van merken, blijft voorlopig onzeker.



